Eeuwenoude qigong van de Zes Helende Klanken

Qigong van de Zes Helende Klanken: klank, adem en beweging – van schaduwemotie naar lichte deugd.

Zes overgeleverde klanken, een toon bij elke klank en muziek die de emotionele reis draagt.

Een zevendaagse immersie, geïnspireerd op Liu Zi Jue, de traditionele Zes Helende Klanken. Voor QiGong- en TaiChi-docenten en therapeuten die hun eigen beoefening willen verdiepen en klank en muziek een plek willen geven in hun lessen.
De eerste immersie vond plaats tijdens de Leqita-Sommerakademie 2025, de tweede daar in 2026. De volgende is in juli 2027, opnieuw tijdens de Leqita-Sommerakademie; meer details volgen.

Lees: De wetenschap van klank →

Op de mailinglijst

Op de mailinglijst: je ontvangt meteen de gratis Oefengids voor de Zes Helende Klanken (in het Engels en Duits) en krijgt voorrang zodra je je voor de volgende immersie kunt inschrijven.

Voor wie

QiGong- en TaiChi-docenten, therapeuten en toegewijde beoefenaars die met klank willen werken als levend onderdeel van qigong.

Wat je in zeven dagen ervaart

Elke dag één orgaan, één klank en één emotie, met beweging, adem, stem, visualisatie en zorgvuldig gekozen instrumentale muziek. Op dag 6 komt de volledige vorm samen; dag 7 staat in het teken van integratie.

Wie de beoefening deelt

Ik ben Raymond Hackland en heb jarenlang bij Bob Lowey (Qigongtauk en de 7 Stars School of Taijiquan) geoefend. De vorm die ik in de immersie deel, is mijn eigen vorm.

De praktijk

De Zes Helende Klanken: zes klanken, zes organen, één adem

Elke klank hoort bij een orgaan en de emotie die daarmee verbonden is. Met zachte bewegingen, bewuste ademhaling, de resonantie van je stem en visualisatie werk je aan evenwicht, vitaliteit en innerlijk bewustzijn.

Longen-icoon voor de helende klank SSSSS

Longen · SSSSS · stemtoon 741 Hz
Metaal en de kleur wit: de klank ondersteunt de ommekeer van verdriet naar moed.

Waterdruppel-icoon voor de nieren en de helende klank CHOOO

Nieren · CHOOO · stemtoon 396 Hz
Water en diepblauw: de klank aardt angst en voedt wijsheid.

Blad-icoon voor de lever en de helende klank SHHHH

Lever · SHHHH · stemtoon 528 Hz
Hout en groen: de klank laat de hitte van boosheid los en maakt ruimte voor vriendelijkheid.

Vlam-icoon voor het hart en de helende klank HAAAA

Hart · HAAAA · stemtoon 639 Hz
Vuur en rood: de klank verzacht ongeduld en opent je voor vreugde.

Zon boven bergen als icoon voor de milt en de helende klank WHOOO

Milt · WHOOO · stemtoon 852 Hz
Aarde en goud: de klank brengt piekeren terug naar je midden.

Drie verbonden cirkels als icoon voor de drievoudige verwarmer en de helende klank HEEE

Drievoudige verwarmer · HEEE · stemtoon 963 Hz
De San Jiao verbindt het bovenste, middelste en onderste deel van het lichaam en leidt van versnippering naar harmonie.

Als muzikant geef ik elke klank een eigen stemtoon. Na de traditionele vorm oefenen we de klank opnieuw met een toon op die toonhoogte. De toonhoogtes haal ik uit de moderne solfeggioreeks, omdat ik mooi vind hoe ze samen klinken. De nummers die daarna volgen, kies ik om hun emotionele reis – bij de longen van verdriet naar moed – en niet om hun toonhoogte. Het kiezen van de stemtoon en de nummers hoort bij mijn methode, zoals een componist een toonsoort kiest: een uitnodiging tot resonantie, geen gezondheidsbelofte.

Immersies

De Zes Helende Klanken: een zevendaagse immersie

In mijn immersies staat elke dag in het teken van één orgaan: eerst de klank en de beweging, dan de bijbehorende toon, dan liggend een muziekreis die ik heb gekozen, en tot slot weer de vorm.

Zeven sessies van 90 minuten. Elke dag staat in het teken van één orgaan, één klank en één emotie, en op elke nieuwe dag komen de klanken terug die je al geleerd hebt. Op dag 6 beoefen je de volledige vorm in de juiste volgorde; dag 7 is er voor integratie en een gezamenlijke oefenkring. De Zes Helende Klanken (Liu Zi Jue) behoren tot de bekendste qigongoefeningen; deze praktijk is erdoor geïnspireerd en ermee verbonden, maar vervangt ze niet. De volgorde van de dagen volgt mijn eigen opbouw en wijkt af van de standaardvorm van Health Qigong uit 2003 (lever, hart, milt, longen, nieren, drievoudige verwarmer).

Elke sessie bestaat uit

· Rustig opwarmen en aarden
· Ademhalingsbewustzijn en mindfulness
· Qigongbeweging en klank voor het betreffende orgaan
· Toon en muziek: bij elke klank een eigen stemtoon, daarna nummers gekozen voor de emotionele reis van elk orgaan
· Reflectie, aanwijzingen voor belichaming en neigong-principes
· Delen in de groep, vragen en journaling

🟣 Ervaring uit de praktijk. Op de dag van de longen vertel ik na de muziek niemand wat er te verwachten valt. Ik vraag alleen: ‘Wat heb je gemerkt?’ De meeste deelnemers vertelden me dat ze geraakt waren, soms diep, en sommigen zeiden dat er iets zwaars rond verdriet was losgekomen. Velen beschreven dat hun borst bij het ademen voller, ruimer en lichter aanvoelde. Ik deel dit omdat het is wat mensen me op dat moment, in mijn immersies, over hun beleving vertelden. Het is geen onderzoek en geen resultaat dat ik beloof, en iedereen ervaart het anders. Het is geen medisch advies of behandeling.

De boog van de week

· Dag 1 Longen, van verdriet naar moed
· Dag 2 Nieren, van angst naar wijsheid
· Dag 3 Lever, van boosheid naar vriendelijkheid
· Dag 4 Hart, van ongeduld naar vreugde
· Dag 5 Milt, van piekeren naar je midden
· Dag 6 Drievoudige verwarmer, van versnippering naar harmonie, en de volledige vorm
· Dag 7 Integratie en oefenkring

Wat je meeneemt

· De volledige reeks van de Zes Helende Klanken, en het vertrouwen om die zelfstandig te beoefenen
· Een helderder besef van je eigen emotionele en energetische patronen
· Klank en adem als hulpmiddelen voor dagelijkse zelfzorg, waaronder een klankritueel van 10 à 15 minuten voor de avond
· Een hand-out met per dag het orgaan, element, kleur, klank, acupunctuurpunten, visualisatie en een muziekplaylist
· Een sjabloon voor een reflectiedagboek en, voor docenten, lesnotities per sessie

De eerste immersie vond plaats tijdens de Leqita-Sommerakademie 2025, de tweede daar in 2026. Volgende immersie: Leqita-Sommerakademie, juli 2027; meer details volgen. Zet je op de mailinglijst en hoor als eerste wanneer de inschrijving opengaat.

Over mij

Een levende traditie, met zorg beoefend

Liu Zi Jue, de ‘zes-karakterformule’, is een adem- en klankpraktijk die geworteld is in de klassieke Chinese geneeskunde en de taoïstische filosofie. De oorsprong ligt in de daoyin-oefeningen van taoïstische monniken, kluizenaars en geleerden. Al in taoïstische geschriften van meer dan 2000 jaar oud wordt het uitademen op klanken genoemd. De zes klanken werden tussen de 6e en 8e eeuw voor het eerst opgeschreven. In 2003 bracht de Chinese sportautoriteit (General Administration of Sport) een gestandaardiseerde ‘Health Qigong’-versie uit, samengesteld door haar Health Qigong Management Center; die versie wordt nu verspreid door de Chinese Health Qigong Association (opgericht in 2004). Vandaag de dag wordt Liu Zi Jue in China en over de hele wereld onderwezen.

Ik benader de vorm als een praktijk van resonantie en verbind de traditionele bewegingen en klanken met ademwerk, neigong-principes en een zorgvuldig opgebouwde reeks instrumentale muziek, zodat je elke klank ervaart als een overgang van schaduwemotie naar lichte deugd.

Verbonden, geen vervanging. Dit werk gebruikt de traditionele Liu Zi Jue als referentie en inspiratie. Het is een persoonlijke, door muziek ondersteunde interpretatie en geen vervanging voor de klassieke vorm of voor studie bij een gekwalificeerde leraar binnen de traditie.

Ik ben muzikant en deel qigong met anderen: ik kies de toon en de nummers zo dat je de emotionele verandering van elk orgaan kunt horen – en dan keren we terug naar de vorm.

Muzikant. Ik ben in de eerste plaats muzikant, en wel een nieuwsgierige. Ik leerde al van jongs af aan piano spelen, met een opleiding via het Trinity College of Music in Londen; mijn examens deed ik in Glasgow. Als volwassene leerde ik mezelf gitaar, songwriting, zingen en mondharmonica, en later had ik als soloartiest enig commercieel succes, met hitlijstnoteringen, airplay op de radio en kleine Europese tournees.

Jaren op het podium leerden me iets wat me niet meer losliet: live gespeelde klank doet iets met een ruimte. Resonantie en trilling bewegen zo door een publiek dat je het voelt voordat je het kunt uitleggen. Toen ik de Zes Helende Klanken leerde kennen, een oude oefening die draait om adem en klank, voelde het alsof ik de andere helft van het experiment had gevonden.

Dat is dus Resonance Heritage Qi: mijn klanklab. Qigong is daarbij mijn brug. Elk van de zes klanken koppel ik aan zorgvuldig gekozen muziek en een eigen stemtoon, en ik onderzoek hoe toon, ritme en toonhoogte het gevoel van de beoefening bepalen. Deels traditie, deels nieuwsgierigheid, en altijd een tikkeltje gek.

Overlevering. Ik studeerde bij Bob Lowey, oprichter en directeur van Qigongtauk (Qigong Teachers Association United Kingdom) en oprichter en hoofddocent van de 7 Stars School of Taijiquan (opgericht in 1985). Bob houdt zich sinds het begin van de jaren zeventig bezig met qigong en Chinese vechtkunsten en behaalde in 1979 zijn instructeurskwalificatie. In China werd hij ingewijd als leerling van grootmeester You Xuande (Wudang Pai) en studeerde hij verder bij wijlen professor Zhang Guangde (Beijing); in het Verenigd Koninkrijk studeerde hij bij sifu Gordon Faulkner.

Bob is al vele jaren mijn leraar, in Schotland en in Duitsland. Hij heeft me verschillende Qigong-vormen geleerd, waaronder The Poem (形体诗韵, Xíngtǐ Shīyùn), Daoyin Yangsheng Gong (导引养生功, Dǎoyǐn Yǎngshēng Gōng), Daoyin Baojian Gong (导引保健功, Dǎoyǐn Bǎojiàn Gōng), de 13 houdingen van tai chi (十三势, Shísān Shì), het Spel van de Vijf Dieren (五禽戏, Wǔqín Xì), Spieren en botten (舒筋壮骨功, Shūjīn Zhuànggǔ Gōng), de Shaolin Yi Jin Jing of Klassieker van de peesverandering (易筋经, Yìjīn Jīng), de 18 houdingen uit Wudang (武当十八势, Wǔdāng Shíbā Shì), Wu Xin Xing of de vorm van de Vijf Elementen (五行, Wǔxíng), Qigong voor maag en milt (和胃健脾功, Héwèi Jiànpí Gōng) en de hartvorm (舒心平血功, Shūxīn Píngxuè Gōng). Daarnaast heeft hij me klassieke Chinese wapenvormen geleerd, waaronder de taichisabel in Yang-stijl (杨式太极刀, Yángshì Tàijí Dāo) en de wandelstokvorm. De vorm van de Zes Helende Klanken die ik deel, is mijn eigen vorm en komt niet van Bob.

Op dit moment bied ik geen vaste cursussen aan. Ik richt me nu op mijn eigen beoefening en ontwikkeling, en bereid me voor op een studiereis naar Wudang in 2027.

Raymond Hackland, muzikant en qigongbeoefenaar

Wat dit werk is: mijn eigen Qigong-beoefening van beweging, adem, stem en visualisatie, geworteld in de traditionele Qigong-oefening Liu Zi Jue, bedoeld voor meer bewustzijn van jezelf, persoonlijke ontwikkeling en professionele verrijking. Een manier om je innerlijk evenwicht te ondersteunen en klank in je eigen lessen te brengen.

Wat het niet is: geen medische behandeling, en het doet geen therapeutische beloftes. Het vervangt geen diagnose of zorg door een gekwalificeerde zorgprofessional. Elke beweging blijft binnen wat voor jou comfortabel is.

Vormen

De vormen

Dit zijn de traditionele vormen die ik in de loop van vele jaren bij Bob Lowey in Schotland en Duitsland heb geleerd. Ze behoren tot een breder erfgoed van daoyin, Qigong en taijiquan en kleuren hoe ik beweeg, adem en luister. Ze zijn verwant aan mijn werk met de Zes Helende Klanken, maar staan er los van: hieronder lees je over de vormen zelf, niet over de immersie.

Perkamentrol als illustratie voor Het Gedicht (The Poem)

The Poem (Xingti Shiyun · het Daoyin-gedicht)
The Poem is een vorm van twintig bewegingen die professor Zhang Guangde samenstelde uit oefeningen van zijn systeem Daoyin Yangsheng Gong. De vorm staat ook bekend als het ‘Lied’ van Daoyin Yangsheng Gong. Zhang schreef een gedicht bij de bewegingen, en de vorm wordt op muziek uitgevoerd. De namen van de bewegingen zitten vol beelden uit de Chinese cultuur: Opstaan bij het hanengekraai om het zwaard te oefenen, Sterren plukken uit de hemel, De maangodin strekt haar mouw, De geestschildpad neemt qi op, De oude man strijkt zijn baard.In een interview beschreef Zhang het Lied als een demonstratievorm die het karakter van het hele systeem laat zien, en niet als een reeks met een bepaald gezondheidsdoel. Bob Lowey onderwijst The Poem als een vorm die soepelheid, kracht, energie en innerlijke rust ontwikkelt, soms met een kennismaking met acupressuurpunten. Je benadert de vorm het best als een vloeiende, expressieve samenvatting van de bewegingswijze van Daoyin Yangsheng Gong.

Zittende meditatiefiguur voor Daoyin Baojian Gong

Daoyin Baojian Gong (Daoyin voor de algemene gezondheid)
Daoyin Baojian Gong (‘daoyin-oefening om fit te blijven’) is een reeks van acht bewegingen uit de Daoyin Yangsheng Gong van professor Zhang Guangde. Zhang, hoogleraar wushu aan de Beijing Sport University, begon halverwege de jaren zeventig, in een periode van ernstige ziekte, met de ontwikkeling van het systeem. Hij putte uit de klassieke daoyin, de theorie van de traditionele Chinese geneeskunde en zijn achtergrond in wushu en taijiquan, en gaf het systeem in 1984 zijn naam. Volgens de Beijing Sport University ontving het systeem in 1992 een nationale prijs voor sportwetenschap en werd het in 1996 een van de eerste projecten van China’s nationale fitnessprogramma.De vorm verbindt langzame, cirkelende bewegingen met een gereguleerde ademhaling en geconcentreerde aandacht. Kenmerkend voor het systeem zijn spiraalvormige, draaiende bewegingen die tot in de vingers en tenen reiken. Zhang bedoelde Daoyin Baojian Gong voor het algemene behoud van gezondheid, niet voor één specifiek orgaansysteem. Traditioneel wordt gezegd dat de vorm het algemeen welzijn ondersteunt; vaak wordt zij onderwezen als instap in het bredere systeem.

Rijstkom als illustratie voor Qigong voor maag en milt (Hewei Jianpi Gong)

Hewei Jianpi Gong (Qigong voor maag en milt)
Hewei Jianpi Gong (和胃健脾功, ‘de maag harmoniseren, de milt versterken’) is de reeks binnen Daoyin Yangsheng Gong die professor Zhang Guangde ontwierp met het spijsverteringsstelsel voor ogen. De vorm wordt onderwezen in twee reeksen van acht bewegingen. De eerste reeks begint met Tanden klapperen en speeksel slikken, gaat via Sterren plukken uit de hemel, De Peng-vogel drukt op zijn krop en Zusanli kloppen en sluit af met De witte kraanvogel spreidt zijn vleugels.Zoals in het hele systeem zijn de bewegingen langzaam en spiraalvormig en afgestemd op de adem. Zhang legde uit dat hij bij de vormen voor de spijsvertering de buikademhaling benadrukte. In de traditionele leer wordt gezegd dat deze beweging de organen zacht masseert en de stroom van qi bevordert. In de traditionele Chinese geneeskunde worden maag en milt verbonden met het element Aarde en met voeding. Traditioneel wordt gezegd dat de vorm een comfortabele spijsvertering en een rustig, gecentreerd gevoel ondersteunt. Het is een praktijk van zelfzorg, geen behandeling.

Gestapelde stenen als illustratie voor Spieren en botten (Shujin Zhuanggu Gong)

Spieren en botten (Shujin Zhuanggu Gong) en Yi Jin Jing
Ik leerde twee afzonderlijke vormen met een vergelijkbare nadruk op pezen, gewrichten en botten. De eerste is Shujin Zhuanggu Gong (疏筋壮骨功, ‘de pezen ontspannen, de botten versterken’), in het Nederlands ‘Spieren en botten’ (Engels: ‘Muscle and Bone’): de moderne reeks binnen Daoyin Yangsheng Gong van professor Zhang Guangde voor het bewegingsapparaat. De eerste reeks telt acht bewegingen, waaronder De nek versterken, De neushoorn kijkt naar de maan, De kraanvogel wrijft over zijn knieën en De gouden haan kondigt de dageraad aan.De tweede is de klassieke Yi Jin Jing, de ‘Klassieker van de peesverandering’, een aparte vorm die niet tot het systeem van Zhang Guangde behoort. De tekst werd traditioneel toegeschreven aan Bodhidharma in het Shaolin-klooster, maar historici dateren hem in de zeventiende eeuw. Tegenwoordig wordt de vorm meestal beoefend als een reeks van twaalf bewegingen.Beide vormen werken door nek, wervelkolom, heupen en knieën met rekken, draaien en zachte belasting, altijd verbonden met de adem, en van beide wordt traditioneel gezegd dat ze soepelheid en beweeglijkheid van de gewrichten ondersteunen. Een meta-analyse van tien studies uit 2024 (Zhang e.a.) vond dat Yi Jin Jing bij ouderen sommige metingen van kracht en functionele fitheid zou kunnen verbeteren. De auteurs merken wel op dat het bewijs beperkt is en van lage tot matige kwaliteit.Bron: Zhang X, et al. (2024). Frontiers in Medicine, 11:1441858. PubMed · DOI

Tijger, hert, kraanvogel, beer en aap voor het Spel van de vijf dieren (Wu Qin Xi)

Wu Qin Xi (Het Spel van de Vijf Dieren)
Wu Qin Xi, het ‘Spel van de Vijf Dieren’, wordt traditioneel toegeschreven aan Hua Tuo, een beroemde arts uit de Oostelijke Han-dynastie (25–220 n.Chr.). Voortbouwend op oudere daoyin- en ademhalingspraktijken zou hij de bewegingen hebben afgekeken van de tijger, het hert, de beer, de aap en de vogel. Ik leerde de gestandaardiseerde Health Qigong-versie, die de Chinese sportautoriteit in 2003 introduceerde als een van vier nieuwe vormen. Deze telt tien bewegingen, twee voor elk dier.De beoefening beweegt tussen de kracht van de tijger, de ongedwongenheid van het hert, het gewicht van de beer, de lichtheid van de aap en het evenwicht van de vogel. Zij verbindt buigen, rekken en draaien met een gelijkmatige adem en rustige aandacht. Een systematische review van 28 studies uit 2018 (Guo e.a.) concludeerde dat Wu Qin Xi het lichamelijk en psychisch welzijn van gezonde volwassenen en sommige klinische groepen zou kunnen ondersteunen. Dezelfde review merkt op dat methodologische zwakheden in de meeste studies stellige conclusies bemoeilijken.Bron: Guo Y, et al. (2018). Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2018:3235950. PubMed · DOI

Wandelstok als illustratie voor de wandelstokvorm

Wandelstokvorm (Taiji-wandelstok)
De wandelstokvorm die ik leerde, is een traditionele Taiji-wandelstokvorm waarvan de oorsprong teruggaat tot de tijd van de Bokseropstand (1899–1901); in de jaren vijftig kwam hij van China naar Taiwan. Bob onderwijst de vorm binnen zijn 7 Stars School of Taijiquan, gaf er in 2025 en 2026 les in op Leqita en doet dat daar in 2027 opnieuw. Bob heeft de vorm ook buiten de school gegeven, bijvoorbeeld in 2001 als workshop ‘Tai-Chi walking stick’ tijdens een internationale Taiji-bijeenkomst.De wandelstok behoort tot de zachtste oefenmiddelen van het Taiji. Een lichte stok wordt vastgehouden en bewogen volgens dezelfde principes die de vorm zonder wapen leiden: worteling, ontspanning, ononderbroken stroming en beweging vanuit de taille. Het werken met de stok verruimt de aandacht voorbij de handen en vraagt dat het hele lichaam over de lengte van de stok verbonden blijft. Zoals andere Taiji-praktijken wordt het werk met de stok traditioneel gewaardeerd omdat het coördinatie, evenwicht en rustige concentratie bevordert.

Sabelvorm (Taiji Dao)
De Taiji-sabel (dao, 刀) is een enkelzijdig geslepen, gebogen kling en een van de klassieke wapens van het taijiquan; ik leerde de sabelvorm in de Yang-stijl. In deze traditie wordt de sabelvorm onthouden via een gedicht van dertien regels van elk zeven karakters, dat tijdens het oefenen wordt voorgedragen. Het gedicht is opgetekend in Dong Yingjies Tai Chi Boxing Explained (1948) en in het sabelhandboek Taiji Dao uit juni 1959, geschreven door Cai Longyun, waarin Fu Zhongwen de vorm demonstreert; de regels dragen beeldende namen als Zeven sterren, De tijger bestijgen en Over de Drakenpoort springen.Vergeleken met het zwaard heeft de sabel een krachtiger karakter, met brede slagen en wendingen en besliste richtingsveranderingen. Toch worden die gedragen door de zachte, verbonden lichaamsmechaniek van het Taiji. De beoefening vraagt om een heldere intentie, alert voetenwerk en een gelijkmatige adem. Traditioneel wordt deze beoefening gewaardeerd omdat ze vitaliteit, coördinatie en focus ontwikkelt binnen de rust van de Taiji-beweging.

← Terug naar home · Wetenschapsbibliotheek

De wetenschap van klank

Resonance Heritage Qi · Adem, klank en welzijn: wat we weten en wat (nog) niet

Onze aanpak

Resonance Heritage Qi is mijn persoonlijke, door muziek ondersteunde interpretatie van de Zes Helende Klanken. Ze is geïnspireerd op en verbonden met de traditionele qigongoefening Liu Zi Jue, maar vervangt die traditie niet – en ook niet het leren bij een leraar uit die traditie. De beoefening brengt adem, zachte beweging en stemhebbende klank samen, en elke klank krijgt een stemtoon die ik als muzikant kies.

Ik wil dat je kunt vertrouwen op wat je hier leest. Daarom houdt deze pagina drie dingen uit elkaar:

Wat het onderzoek laat zien. Resultaten uit gepubliceerde, door vakgenoten beoordeelde studies, met links zodat je ze zelf kunt lezen.
Wat traditie is. Ideeën die generaties lang via qigong en klankbeoefening zijn doorgegeven. Ze hebben betekenis en waarde, maar zijn niet wetenschappelijk getest.
Wat nog niet bewezen is. Gebieden waar de studies klein, vroeg of tegenstrijdig zijn, of waar nog helemaal geen studies bestaan.

Elke kaart hieronder heeft een van de vier labels die ook de Kennisbank gebruikt:

Goed onderzocht: veel studies, waaronder systematische reviews of meta-analyses, wijzen dezelfde kant op, al blijven er open vragen.
Eerste aanwijzingen: veelbelovend maar beperkt. De studies zijn klein, schaars of nog voorlopig.
Alleen traditie: geworteld in beoefening en traditie, met weinig of geen wetenschappelijk bewijs.
Speculatief: een hypothese of populaire bewering die verder gaat dan het huidige bewijs, of ermee in strijd is.

1. Langzaam ademen en langer uitademen

Bewijs: Goed onderzocht

Langzaam ademen, met minder dan ongeveer tien ademhalingen per minuut (vaak rond de zes), is veel onderzocht. Een systematische review vond dat langzaam ademen bij gezonde mensen samenging met een hogere hartritmevariabiliteit en met een gevoel van meer ontspanning, meer comfort en minder angst. In een gerandomiseerde studie verbeterde een dagelijkse oefening van vijf minuten met nadruk op een lange, langzame uitademing (‘cyclisch zuchten’) in één maand de stemming en verlaagde ze de ademfrequentie meer dan mindfulnessmeditatie. Een meta-analyse van studies vond dat ademwerk in het algemeen samenging met iets minder zelfgerapporteerde stress, maar de auteurs riepen ook op tot voorzichtigheid en tot beter opgezette studies. Of een langere uitademing iets toevoegt bovenop het langzame ademen zelf, is minder duidelijk: daarvoor zijn er nog maar eerste aanwijzingen.

Bronnen

Zaccaro A, et al. (2018). How Breath-Control Can Change Your Life: A Systematic Review on Psycho-Physiological Correlates of Slow Breathing. Frontiers in Human Neuroscience, 12:353. PubMed · DOI
Balban MY, et al. (2023). Brief structured respiration practices enhance mood and reduce physiological arousal. Cell Reports Medicine, 4(1):100895. PubMed · DOI
Fincham GW, et al. (2023). Effect of breathwork on stress and mental health: A meta-analysis of randomised-controlled trials. Scientific Reports, 13:432. PubMed · DOI

2. Neuriën en stikstofmonoxide in de neus

Bewijs: Eerste aanwijzingen

Je bijholten maken van nature een gas aan dat stikstofmonoxide heet. In een kleine studie uit 2002 met tien gezonde mensen was het stikstofmonoxide in de neus tijdens neuriën ongeveer 15 keer hoger dan bij rustig uitademen. De onderzoekers denken dat de trillende luchtstroom de lucht helpt bewegen tussen de bijholten en de neus. Een vervolgstudie vond dat de waarden na een aantal keren neuriën achter elkaar weer dalen, omdat de bijholten leeg raken. Dit zijn metingen van luchtstroom en gas. Ze laten niet zien dat neuriën de gezondheid verbetert, en de oorspronkelijke auteurs zeiden dat mogelijke voordelen nog onderzocht moeten worden.

Bronnen

Weitzberg E, Lundberg JO. (2002). Humming greatly increases nasal nitric oxide. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, 166(2):144–145. PubMed · DOI
Maniscalco M, et al. (2003). Nasal nitric oxide measurements before and after repeated humming maneuvers. European Journal of Clinical Investigation, 33(12):1090–1094. PubMed · DOI

3. Chanten en stemklank (toning)

Bewijs: Eerste aanwijzingen

Chanten vertraagt de adem vanzelf, omdat elke frase op een lange uitademing wordt gezongen. In een kleine studie in de BMJ reciteerden 23 gezonde volwassenen een yogamantra of baden ze de rozenkrans. Beide vertraagden de ademhaling tot ongeveer zes ademhalingen per minuut, en beide brachten de ritmes van hart en bloeddruk meer met elkaar in de pas. Een kleine pilotstudie met hersenscans bij 12 mensen vond tijdens het chanten van ‘OM’ minder activiteit in enkele hersengebieden die met emoties te maken hebben, maar niet bij een gewone ‘ssss’-klank. Dit zijn interessante eerste resultaten uit kleine groepen. Grotere studies zijn nodig.

Bronnen

Bernardi L, et al. (2001). Effect of rosary prayer and yoga mantras on autonomic cardiovascular rhythms: comparative study. BMJ, 323(7327):1446–1449. PubMed · DOI
Kalyani BG, et al. (2011). Neurohemodynamic correlates of 'OM' chanting: A pilot functional magnetic resonance imaging study. International Journal of Yoga, 4(1):3–6. PubMed · DOI

4. Vagustonus en hartritmevariabiliteit (HRV)

Bewijs: Goed onderzocht

Hartritmevariabiliteit is de natuurlijke variatie in de tijd tussen hartslagen. Onderzoekers gebruiken haar als maat voor de ‘vagustonus’, de activiteit van de nervus vagus, die deel uitmaakt van het rust-en-verteersysteem van het lichaam. Een meta-analyse van 58 gecontroleerde studies vond dat HRV-biofeedback, een begeleide vorm van langzaam, getimed ademen, kleine tot matige verbeteringen gaf op uiteenlopende uitkomsten, het sterkst bij angst, depressie en boosheid. De auteurs schrijven dat het nuttig kan zijn naast andere zorg en dat voor specifieke toepassingen meer onderzoek nodig is. Een theoretisch model veronderstelt dat de gecontroleerde ademhaling in praktijken als meditatie en yoga een deel van hun effecten via de nervus vagus kan verklaren, maar dat is nog een hypothese (Speculatief), en populaire beweringen over het ‘trainen’ van de nervus vagus gaan verder dan het bewijs.

Bronnen

Laborde S, Mosley E, Thayer JF. (2017). Heart Rate Variability and Cardiac Vagal Tone in Psychophysiological Research: Recommendations for Experiment Planning, Data Analysis, and Data Reporting. Frontiers in Psychology, 8:213. PubMed · DOI
Lehrer P, et al. (2020). Heart Rate Variability Biofeedback Improves Emotional and Physical Health and Performance: A Systematic Review and Meta Analysis. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 45(3):109–129. PubMed · DOI
Gerritsen RJS, Band GPH. (2018). Breath of Life: The Respiratory Vagal Stimulation Model of Contemplative Activity. Frontiers in Human Neuroscience, 12:397. PubMed · DOI

5. Muziek, ontspanning en stress

Bewijs: Goed onderzocht

Een grote meta-analyse van 104 gerandomiseerde gecontroleerde studies met meer dan 9.600 deelnemers vond dat muziekinterventies samengingen met minder stress. Dat gold zowel voor lichamelijke metingen, zoals de hartslag, als voor hoe gestrest mensen zich zelf voelden. De resultaten van afzonderlijke studies verschillen. In een experiment met 60 vrouwen hielp ontspannende muziek vóór een stresstest één stressmarker (alfa-amylase in speeksel) sneller terug te keren naar de beginwaarde, terwijl de cortisolreactie juist in de muziekgroep het sterkst was; hoe gestrest de vrouwen zich voelden, veranderde niet. Muziek doet er duidelijk toe, maar hoeveel ze helpt, hangt af van de persoon, de muziek en de situatie.

Bronnen

de Witte M, et al. (2020). Effects of music interventions on stress-related outcomes: a systematic review and two meta-analyses. Health Psychology Review, 14(2):294–324. PubMed · DOI
Thoma MV, et al. (2013). The effect of music on the human stress response. PLoS ONE, 8(8):e70156. PubMed · DOI

6. Studies naar qigong en Liu Zi Jue (Zes Helende Klanken)

Bewijs: Eerste aanwijzingen

Naar qigong als geheel wordt steeds meer onderzoek gedaan. Een brede review van 77 gerandomiseerde studies naar qigong en tai chi meldde voordelen op gebieden als evenwicht, lichamelijk functioneren, kwaliteit van leven en stemming. Het onderzoek naar Liu Zi Jue zelf is kleiner en komt vooral uit de revalidatie van mensen met een longaandoening (COPD), waar een meta-analyse van 14 studies verbeteringen meldde in kortademigheid, loopafstand en kwaliteit van leven. De auteurs wijzen op risico op vertekening en vragen om meer onderzoek. In een kleine Duitse studie meldden deelnemers na 30 minuten Liu Zi Jue meer energie en minder spanning en vermoeidheid. Mijn door muziek ondersteunde interpretatie is zelf niet onderzocht; deze resultaten gaan dus over de traditionele beoefening en beloven niets voor mijn eigen versie.

Bronnen

Jahnke R, et al. (2010). A comprehensive review of health benefits of qigong and tai chi. American Journal of Health Promotion, 24(6):e1–e25. PubMed · DOI
Xiao L, et al. (2020). A systematic review and meta-analysis of Liuzijue in stable patients with chronic obstructive pulmonary disease. BMC Complementary Medicine and Therapies, 20:308. PubMed · DOI
Henz D, Schöllhorn WI. (2018). Temporal Courses in EEG Theta and Alpha Activity in the Dynamic Health Qigong Techniques Wu Qin Xi and Liu Zi Jue. Frontiers in Psychology, 8:2291. PubMed · DOI

7. Solfeggiofrequenties

Bewijs: Speculatief

Solfeggiotonen, zoals 396, 528 en 639 Hz, horen bij de moderne traditie van klankhealing, en ik gebruik ze als stemtonen, omdat ik ze mooi vind en ze me helpen een rustige, gefocuste sfeer te scheppen. Eerlijk gezegd is er weinig of geen wetenschappelijk bewijs dat juist deze frequenties bijzondere effecten op het lichaam hebben. Een paar kleine studies bij mensen gebruikten muziek op 528 Hz, maar altijd als onderdeel van een breder pakket en nooit vergeleken met dezelfde ervaring op een andere frequentie. Geen enkele studie isoleert dus het effect van een solfeggiofrequentie. De meest verwante studie bij mensen, een kleine pilotstudie die muziek gestemd op 432 Hz vergelijkt met 440 Hz, merkt op dat ze geen eerdere wetenschappelijke studies vond die beweringen over bijzondere stemmingen ondersteunen, en vraagt om grotere studies. Studies bij dieren, zoals zebravissen, kunnen ons niet vertellen wat er bij mensen gebeurt. Geniet dus van de tonen als muziek en traditie, niet als behandeling.

Bronnen

Ravikumar H, et al. (2026). Effects of a Sound-Based Meditative Intervention on Anxiety, Depression, Salivary Cortisol Levels, and Blood Pressure: A Randomized Controlled Trial. Cureus, 18(9):e115693. PubMed · DOI
Calamassi D, Pomponi GP. (2019). Music Tuned to 440 Hz Versus 432 Hz and the Health Effects: A Double-blind Cross-over Pilot Study. Explore (NY), 15(4):283–290. PubMed · DOI
Dos Santos AC, et al. (2023). Solfeggio-frequency music exposure reverses cognitive and endocrine deficits evoked by a 24-h light exposure in adult zebrafish. Behavioural Brain Research, 450:114461. (Dierstudie; geen bewijs voor effecten bij mensen.) PubMed · DOI

Lees dit even: disclaimer

Deze pagina is alleen bedoeld voor algemene informatie en educatie. Ze is geen medisch advies en geen vervanging voor diagnose of behandeling door een gekwalificeerde zorgverlener. Genoemde voordelen zijn traditioneel of worden in studies gemeld. Ze worden nooit beloofd, en resultaten verschillen van persoon tot persoon. De studies die hier zijn samengevat, keken naar specifieke praktijken bij specifieke groepen mensen; de beoefening van Resonance Heritage Qi zelf hebben ze niet getest.

Heb je een medische aandoening, adem- of hartproblemen, ben je zwanger of twijfel je of deze beoefening bij je past, overleg dan eerst met je huisarts voordat je begint. Oefen rustig en stop als je duizelig, licht in je hoofd of onwel wordt. Blijf elke voorgeschreven behandeling volgen.

Laatst nagekeken: oktober 2026.

Probeer het zelf

Benieuwd hoe adem, beweging en klank samen voelen? Mijn gratis gids leidt je stap voor stap en in je eigen tempo zacht in de Zes Helende Klanken in.

Download de gratis gids →

Kennisbank

Eerlijke artikelen met bronnen over adem, klank, resonantie en qigong, waarbij elke bewering is gelabeld naar het bewijs.

Naar de Kennisbank

← Terug naar home

Aanmelden

Blijf in resonantie

Laat je naam en e-mailadres achter om je aan te melden voor de mailinglijst. Je ontvangt de gratis oefengids voor de Zes Helende Klanken, in het Engels en Duits, daarna regelmatig nieuws en artikelen, en hoort als eerste wanneer de inschrijving voor juli 2027 opengaat. Geen ruis, alleen wat jouw beoefening dient.

(function(w,d,e,u,f,l,n){w[f]=w[f]||function(){(w[f].q=w[f].q||[]).push(arguments);},l=d.createElement(e),l.async=1,l.src=u,n=d.getElementsByTagName(e)[0],n.parentNode.insertBefore(l,n);})(window,document,'script','https://assets.mailerlite.com/js/universal.js','ml');ml('account','2450726');

Colofon / Juridische informatie

Gegevens volgens § 5 DDG (Duitse wet digitale diensten)

Raymond Hackland
Resonance Heritage Qi
Dorfstrasse 27
39291 Krüssau
Duitsland

Contact
E-mail: [email protected]
Contactformulier: verderop op deze pagina

Verantwoordelijk voor de inhoud volgens § 18 lid 2 MStV (Duits mediaverdrag)
Raymond Hackland, adres zoals hierboven

Over deze website
Deze website is momenteel een niet-commerciële informatiesite met een mailinglijst. Er worden op dit moment geen cursussen of andere betaalde diensten aangeboden.

Door dit formulier te versturen, ga je ermee akkoord dat je gegevens worden gebruikt om je bericht te beantwoorden. Meer hierover in de privacyverklaring.

Privacyverklaring

Laatst bijgewerkt: oktober 2026

1. Verwerkingsverantwoordelijke

Raymond Hackland, Dorfstrasse 27, 39291 Krüssau, Duitsland
E-mail: [email protected]

Er is geen functionaris voor gegevensbescherming aangesteld (niet wettelijk verplicht).

2. Hosting en serverlogs (Carrd)

Deze website wordt gehost door Carrd Inc., Delaware, VS, en geleverd via haar dienstverleners Amazon Web Services, Inc. en Cloudflare, Inc. (beide VS). Als je de site bezoekt, worden technisch noodzakelijke gegevens verwerkt die je browser verstuurt, met name je IP-adres, datum en tijd, de opgevraagde pagina en browsertype en -instellingen. Doel is een veilige en stabiele werking van de website.
Rechtsgrond: art. 6 lid 1 sub f AVG; mijn gerechtvaardigd belang is een veilige, goed werkende website.
Bewaartermijn: De logs worden door Carrd beheerd; ik heb geen invloed op de bewaartermijn.
Carrd treedt op als verwerker op basis van een verwerkersovereenkomst (art. 28 AVG).

3. Nieuwsbrief / mailinglijst (MailerLite)

Als je je aanmeldt voor de nieuwsbrief (mailinglijst), verwerk ik je e-mailadres en naam (optioneel) om je per e-mail de gratis gids en regelmatig een nieuwsbrief te sturen (nieuws, artikelen uit de Kennisbank, cursussen en aanbiedingen van Resonance Heritage Qi) en je te laten weten wanneer er cursussen komen (mailinglijst). Na je aanmelding ontvang je een welkomstmail met de gids. Afmelden kan altijd via de link in elke e-mail.

Double opt-in: Je krijgt eerst een bevestigingsmail. Pas als je op de link daarin klikt, word je ingeschreven. Als bewijs van je toestemming worden het tijdstip van aanmelding en bevestiging en je IP-adres opgeslagen.

Rechtsgrond: je toestemming, art. 6 lid 1 sub a AVG. Het bewaren van de aanmeldgegevens is gebaseerd op art. 6 lid 1 sub f AVG (bewijs van toestemming, art. 7 lid 1 AVG).
Intrekken: Je kunt je toestemming altijd intrekken via de afmeldlink in elke e-mail of door mij te mailen. De verwerking tot dat moment blijft rechtmatig.
Bewaartermijn: tot je je afmeldt. Daarna worden je gegevens verwijderd; alleen je e-mailadres en de aanmeldgegevens worden op een blokkeerlijst of als bewijs van toestemming bewaard.

Dienstverlener: MailerLite Limited, 88 Harcourt Street, Dublin 2, D02 DK18, Ierland, als verwerker (verwerkersovereenkomst volgens art. 28 AVG). Volgens MailerLite worden de gegevens via subverwerker Google Cloud EMEA Ltd. (Dublin, Ierland) opgeslagen in datacenters in Duitsland en Nederland. De gratis gids (pdf) wordt via MailerLite aangeboden op Google Cloud Storage; bij het downloaden wordt je IP-adres technisch naar deze servers verstuurd.

Contactformulier: Als je het contactformulier gebruikt, worden de gegevens die je invult (naam, e-mailadres, bericht) via Carrd per e-mail naar mij gestuurd en alleen gebruikt om je te antwoorden. Rechtsgrond: art. 6 lid 1 sub b AVG als je bericht een overeenkomst of precontractuele stappen betreft, anders art. 6 lid 1 sub f AVG (mijn gerechtvaardigd belang bij het beantwoorden van vragen). De gegevens worden verwijderd zodra ze niet meer nodig zijn.

4. Doorgifte naar derde landen

Carrd en haar dienstverleners AWS en Cloudflare zijn gevestigd in de VS; bij Google en de groepsmaatschappijen van MailerLite is toegang vanuit de VS niet uit te sluiten. Doorgifte naar de VS gebeurt op basis van het adequaatheidsbesluit van de Europese Commissie voor het EU-VS Data Privacy Framework (art. 45 AVG) als de ontvanger gecertificeerd is (o.a. Google LLC, MailerLite Inc.), en verder op basis van EU-modelcontractbepalingen (art. 46 lid 2 sub c AVG), die Carrd in haar verwerkersovereenkomst opneemt.

5. Cookies en scripts

Ik gebruik geen analyse- of advertentietools. Op de pagina's wordt het script van MailerLite (voor de aanmeldformulieren) geladen; daarbij wordt je IP-adres naar MailerLite gestuurd. De hoster of Cloudflare kan technisch noodzakelijke cookies plaatsen ter bescherming tegen misbruik. Je kunt cookies verwijderen of blokkeren in je browserinstellingen.

Het formulierscript van MailerLite slaat een willekeurige bezoekers-ID (ml_guid) op in de local storage van je browser, die wordt gebruikt om het aanmeldformulier te laten werken. Cloudflare kan het kortlevende cookie __cf_bm plaatsen ter bescherming tegen bots.

Deze website bevat links naar externe sites (bijv. PubMed); daar gelden hun eigen privacyverklaringen.

6. Jouw rechten

Je hebt recht op inzage (art. 15 AVG), rectificatie (art. 16), verwijdering (art. 17), beperking van de verwerking (art. 18), overdraagbaarheid van gegevens (art. 20) en het recht om je toestemming altijd in te trekken voor de toekomst (art. 7 lid 3). Een e-mail naar [email protected] is genoeg.

Recht van bezwaar (art. 21 AVG): Als ik gegevens verwerk op basis van art. 6 lid 1 sub f AVG, kun je op grond van je specifieke situatie altijd bezwaar maken.

Recht om een klacht in te dienen (art. 77 AVG): Je kunt een klacht indienen bij een toezichthouder, met name in het EU-land waar je woont. In Nederland is dat de Autoriteit Persoonsgegevens (https://autoriteitpersoonsgegevens.nl). Voor mij bevoegd is: Landesbeauftragte für den Datenschutz Sachsen-Anhalt, Otto-von-Guericke-Straße 34a, 39104 Magdeburg, Duitsland, [email protected], https://datenschutz.sachsen-anhalt.de

7. Verstrekken van gegevens

Het verstrekken van je gegevens is vrijwillig. Zonder e-mailadres kan ik je de nieuwsbrief, informatie via de mailinglijst en de gids echter niet sturen. Er vindt geen geautomatiseerde besluitvorming of profilering plaats.